دانش آموز عزیزی برایم پیام گذاشته اند و در مورد یکی از تمرین های کتاب شیمی پیش دانشگاهی که مربوط به رابطه ثابت تعادل K و دما می باشد، توضیح خواسته اند. امیدورارم توضیحات زیر بتواند به ایشان در فهم مطلب کمک بیشتری کند.

واکنش زیر را در نظر می گیریم.

 2SO2(g) + O2(g) ⇌ 2SO3(g

برای این واکنش با افزایش دما، ثابت تعادل K کاهش می یابد. یعنی با افزایش دما تعادل به سمت برگشت پیشرفت می کند. با توجه به این نکته که افزایش دما تعادل را به سمت واکنش گرماگیر جابجا می کند، می توان نتیجه گرفت که تعادل به سمت برگشت گرماگیر است. ( یعنی به سمت رفت گرماده می باشد ) با این توضیح نماد q را در معادله واکنش جای گذاری می کنیم.

  2SO2(g) + O2(g) ⇌ 2SO3(g) + q

با جای گذاری نماد q در معادله واکنش می توان نتیجه گرفت که وقتی دما افزایش یابد، تعادل به سمت برگشت جابجا می شود تا بتواند با اثر افزایش دما مقابله کرده مجدداً دما را کاهش دهد و با پیشرفت واکنش به سمت برگشت مقدار ثابت تعادل K نیز کاهش خواهد یافت.

در حالت کلی می توان گفت،

در واکنش های گرماده :

افزایش دما تعادل را به سمت برگشت جابجا کرده و ثابت تعادل را کاهش می دهد.

کاهش دما تعادل را به سمت رفت جابجا کرده و ثابت تعادل را افزایش می دهد.

در واکنش های گرماگیر :

افزایش دما تعادل را به سمت رفت جابجا کرده و ثابت تعادل را افزایش می دهد.

کاهش دما تعادل را به سمت برگشت جابجا کرده و ثابت تعادل را کاهش می دهد.